Gatunki literackie (1)

Legenda - dosłownie "czytanka", utwór nasycony motywami niezwykłości i cudowności. Ukazuje obrazy z życia świętych i męczenników. Posiada cechy hagiograficzne i parenetyczne. (zbiory: Jakub z Voragine "Złota legenda" oraz "Legenda austriacka")

Pieśń - wiersz zdaniowo-rymowy, początkowo nie przestrzegał jednakowego rozmiaru sylabicznego. Pieśni posiadały rymy ograniczające po kilka wersów, uwydatniane przez klauzule. W wierszu średniowiecznym dużą rolę odgrywała intonacja (wznosząca - antykadencja i opadająca - kadencja). Ma on charakter meliczny, monodyczny; jest chorałem gregoriańskim. ("Bogurodzica", "Lament świętokrzyski")

Epos rycerski - należy do typu "chansons de geste" (pieśni o czynach) tworzonych przez truwerów. Utwory cechuje alegoryczność, hiperbolizacja i pareneza. Bohater jest wyidealizowany, a jego działania uwznioślone. ("Pieśń o Rolandzie")

Epos miłosny - charakteryzuje się baśniowością; fantastyką. Wywodzi się z tradycji ustnej. Przykład stanowi utwór "Dzieje Tristana i Izoldy". Tristan jest synem króla Marka. Władca poleca synowi, by ten przywiózł mu żonę Izoldę. Tristan i Izolda zakochują się po wypiciu napoju miłosnego. Po śmierci kochanków ich groby złączył głóg. Utwór przedstawia konflikt między uczuciem, a honorem.

Kronika - chronologiczny opis wydarzeń historycznych, społeczno-obyczajowych, zawiera-jący komentarz autora. Gall Anonim w "Kronice polskiej" odwołuje do dziejopisarskiego gatunku gesta (czynów). Styl "Kroniki" jest informacyjny, retoryczny - długie zdania, powtórze-nia, mnogość epitetów, hiperbola, proza jest rymowana; rytmiczna.

Kazanie - proza kaznodziejska, ma charakter religijny i pouczający. ("Kazania świętokrzy-skie", "Kazania gnieźnieńskie" dotyczące świąt religijnych)