Rok

Miejsce wydania

Treść

Okoliczności

1228

Cienia

Obietnica zachowania praw poszczególnych panów krakowskich.

Władysław Laskonogi obejmuje tron krakowski

1291

Kraków

Obietnica obsadzania urzędów księstwa miejscowymi panami, płacenia zwyczajowego żołdu, nienakładania nowych podatków; gwarancja nienaruszalności nadań i przywilejów

Wydany podczas obejmowania tronu przez Wacława II Czeskiego

1355

Buda (Węgry)

Zwolnienie szlachty od nadzwyczajnych podatków, król w podróży będzie utrzymywać się z własnych środków.

Ludwik Węgierski liczył na objęcie tronu po Kazimierzu Wielkim.

1374

Koszyce

Pierwszy przywilej dla ogółu szlachty, gwarantował królowi tylko jeden stały podatek w wysokości dwóch groszy z łana chłopskiego. Król zobowiązywał się do niepowierzania zamków i starostw osobom obcej narodowości.

Nadany przez Ludwika Węgierskiego w celu zapewnienia sukcesji po sobie w Polsce którejś ze swoich córek.

1388

Piotrków

Król zobowiązuje się do wykupienia szlachcica, który trafiłby do niewoli podczas wyprawy poza granice kraju oraz do wypłacenia żołdu (3 grzywny id kopii) podczas wyprawy zagranicznej

Jagiełło naciskany był przez szlachtę, żądającą potwierdzenia przywilejów andegaweńskich.

1422

Czerwińsk

Nietykalność majątkowa bez prawomocnego wyroku, zakaz łączenia w jednym ręku urzędu sędziego i starosty. Król musi uzyskać zgodę rady królewskiej na bicie monety.

Jagiełło przed wyprawą krzyżacką 1422.

1423

Warta

Dopuszczenie wykupu sołectw od sołtysów „krnąbrnych i nieposłusznych", ograniczenie przenoszenia się poddanych do miasta, wojewoda ustala ceny maksymalne w miastach

Jagiełło pod naciskiem szlachty.

1425

Brześć Kujawski (ogłoszone w Jedlni 1430)

Nemine capitvabimus nisi iure victum - nietykalność osobista szlachty

Jagiełło podczas starań o gwarancję sukcesji dla swojego syna.

1433

Kraków

Dostojeństwa kościelne zastrzeżone dla szlachty.

jw.

1454

Cerkwica i Nieszawa

Zobowiązanie do nienakładania nowych podatków i niezwoływania pospolitego ruszenia bez zgody sejmików.

Kazimierz Jagiellończyk; początek wojny trzynastoletniej

1596

Piotrków

Ograniczenie wychodźstwa chłopów (najwyżej jeden rocznie może opuścić wieś). Zakaz posiadania dóbr ziemskich przez mieszczan. Zwolnienia z ceł dla szlachty.

Przed wyprawą turecką Jana Olbrachta.

1505

Sejm w Radomiu

Nihil Novi - anulowanie przywilejów senatu z 1501. Nowe prawa i podatki mogą być stanowione tylko za zgodą Sejmu i Senatu.

Pod naciskiem szlachty obawiającej się potęgi magnatów.

1520

Toruń, Bydgoszcz

Obowiązkowa pańszczyzna w wysokości jednego dnia w tygodniu. Wolna (tylko dla szlachty) żegluga po Wiśle. Ograniczenie praw sądów miejskich w razie, gdy sprawcą przestępstwa popełnionego w mieście jest szlachcic.

Trwa kosztowna wojna z zakonem. Szlachta ma nadzieje przez ujednolicenie pańszczyzny ukrócić zbiegostwo chłopów.

Podobne tematy