Kontrreformacja

Kontrreformacja to prąd powstały w Kościele katolickim wobec zagrożenia reformacją. Zwołany w celu przeciwstawienia się postępom różnowierstwa sobór trydencki (1545 - 1563) wydał szereg dekretów, a Kościół uformował się wówczas jako organizm po-lityczny i wypracował na swój użytek ścisłą strategię działania. Dbając o nieskażoność dogmatów, o prawomyślność wiary, wyraźnie określił, co należy uznać za katolickie w dziedzinie nauki, dyscypliny i zwyczajów kościelnych; wytyczył też jasno zasady sztuki, zwłaszcza sakralnej.

Nurt odnowy w kościele widoczny był już pod koniec XV wieku w Hiszpanii gdy kardynał Franciszek Jiménez de Cisneros (1436-1517) rozpoczął reformę kościoła hiszpańskiego (wspieraną zresztą przez monarchię). Sobór Laterański V (1511-1517) postanowił uwolnić kościół katolicki od trapiących go nadużyć. W tym kontekście wystąpienie Marcina Lutra w 1517 można traktować jako swoisty "wypadek przy pracy". Często już tak było w historii, że gdy jakaś instytucja zapoczątkowywała swoją reformę, z czasem traciła kontrolę nad biegiem wydarzeń (vide przypadek Ludwika XVI i Gorbaczowa).