Nurty literackie baroku

Język polski, Barok

Literatura barokowa zerwała z klarownością odrodzenia. Zaczęła operować nowymi środkami wyrazu: paradoksem, kontrastem, absurdem, anaforą i inwersją. Szokowała czytelnika opisami brzydoty i cierpienia. W literaturze barokowej ścierały się różne koncepcje, czasem sprzeczne, apoteoza ekstazy religijnej z libertynizmem, średniowieczny alegoryzm z ozdobnym, przesyconym metaforami językiem. Typowymi motywami literatury baroku były Szatan, śmierć, Bóg, piekło. Rozwinął się epos, powieść, komedia, tragikomedia i tragedia. Powstały wielkie dzieła epoki: Hamlet Szekspira (1600, premiera w 1602), Don Kichot Cervantesa (1615), Cyd Corneille'a (1636) Świętoszek Moliera (1664), Raj utracony Miltona (1600). We Włoszech rozwinął się marinizm, nazwany tak na cześć poety Giambattisto Marino, prekursora poezji dworskiej, posługującej się konceptem i kontrastem, kładącym nacisk na formę i stylistykę utworu (konceptyzm). W Hiszpanii rozpowszechnił się gongoryzm - od nazwiska poety Luisa de Góngory, hiszpańska odmiana marinizmu, znacznie trudniejsza w odbiorze, oraz mistycyzm. Dramat reprezentował Lope de Vega. We Francji, w tym samym niemal okresie, rozwijał się już klasycyzm, który szybko wyparł barok.  

Marinizm  - styl poetycki stosowany często w literaturze barokowej. Charakteryzowała go efektowna forma utworu, nadużywanie metafor oraz różnorodne chwyty stylistyczne, takie jak: aliteracje, anafory, paradoksy, inwersje, parentezy, hiperbole i tym podobne, by osiągnąć pożądany efekt. Nazwa pochodzi od nazwiska twórcy - Giambattista Marino. ; arianizm to inaczej kwiecisty barok; odrzucał renesansową harmonię między treścią a formą i kładł nacisk na formę; lubował się w olśniewających konceptach, wymyślnych epitetach i metaforach; stosowano następujące środki artystyczne:

  • inwersję czyli szyk przestawny;
  • paradoks - twierdzenie lub rozumowanie sprzeczne z przyjętym ujęte w błyskotliwą wypowiedź;
  • alegoria - obrazowe przedstawienie pojęć oderwanych;
  • anafora - rodzaj powtórzenia polegający na rozpoczynaniu kolejnych zdań i wersów od tych samych wyrazów;
  • gradacja - (stopniowanie) figura będąca odmianą wyliczenia, polegająca na nagromadzeniu określeń, pojęć lub obrazów i uszeregowaniu ich wg. stopnia nasilenia lub osłabienia jakiejś cechy;
  • hiperbola - przesadnia; metafora polegająca na wyolbrzymieniu i przesadnym uwypukleniu pewnych cech;
  • antyteza - przeciwstawienie; zestawienie pojęć i sądów społecznych lub kontrastowych;
  • koncept - wyszukane, niezwykłe i zaskakujące pomysły kompozycyjne, obrazowe lub słowne;
  • oksymoron - związek frazeologiczny obejmujący dwa przeciwstawne znaczeniowo wyrazy;
  • parafraza - omówienie; zastępowanie zwykłych określeń i nazw równoważnikami znaczeniowymi;
  • pointa - nieoczekiwane i zaskakujące zakończenie;

Literatura barokowa w Polsce to przede wszystkim znakomite naśladownictwo Mariniego (Jan Andrzej Morsztyn i Daniel Naborowski), poezja ziemiańska w wydaniu Szymonowica i Morsztyna. Epikę sarmacką reprezentowali: Jan Chryzostom Pasek (Pamiętniki) i Wacław Potocki (Nierządem Polska stoi). W mieście zaczęła się rozwijać nowa forma literatury: literatura plebejska (Jan z Kijan). Poezję metafizyczną, skupioną wokół filozoficznych rozważań nad bytem, czasem i przemijaniem, reprezentowali: Mikołaj Sęp Szarzyński, Daniel Naborowski i Sebastian Grabowiecki. Poezję sarmacką tworzył Potocki , Kochowski i Szymonowic. 

Sarmatyzm - formacja kulturowa w Polsce XVII-XVIII w. W XVII w. upowszechnił się pogląd, że szlachta polska pochodzi od Sarmatów, starożytnego ludu zamieszkującego początkowo między Dolną Wołgą a Donem. Po Sarmatach miała ona odziedziczyć: wolność, umiłowanie wolności, gościnność, dobroduszność.

Podobne tematy

Ponadczasowy charakter liryki Horacego.

Ponadczasowość liryk Horacego można dostrzec już w...

Wyznaczniki gatunkowe dramatu romantycznego.

Dramat romantyczny był najbardziej cenionym gatunkiem w...

Tematy i idee liryki młodopolskiej

Poezja Młodej Polski ukształtowała się w ostatnim...

Wierzenia starożytnych Greków według "Mitologii" J. Prandowskiego

Stworzenie świata wg wierzeń starożytnych....

Wielcy polskiego oświecenia: Leszczyński, Konarski, Staszic, Kołłątaj

KONARSKI Stanisław (1700-1773): Pijar, pedagog,...

Żródła: wikipedia.pl, teksty nadesłane

Serwis matura memento.pl jest serwisem społecznościowym, publikuje materiały nadesłane przez internautów i nie odpowiada za treść umieszczanych tekstów oraz komentarzy. Serwis matura memento.pl dokłada wszelkich starań, aby weryfikować nadsyłane materiały oraz dbać o ich zgodność z polskim prawem.
  

Ebooki edukacyjne

Dobre wypracowania
Jak samodzielnie pisać wypracowania i otrzymywać z nich wysokie oceny bez większego wysiłku?

Jak zdać egzamin?
Poznaj metody i sztuczki, aby bezstresowo i zawsze pozytywnie zdać każdy egzamin!

Techniki pamięciowe dla każdego
Jak wykorzystać moc swojego umysłu poprzez efektywne techniki pamięciowe i zapamiętać wszystko czego potrzebujesz?

Szybka nauka języków obcych
Jak szybko i skutecznie uczyć się języków obcych, wykorzystując możliwości własnego umysłu?

Szybka nauka
93 specjalne ćwiczenia, dzięki którym nauka nie będzie sprawiać Ci problemów