Warning: fread() [function.fread]: Length parameter must be greater than 0 in /www/motopremium_memento/ftp/matura/lib/class_db.php on line 154
Matura: Sarmata o sobie, inni o sarmacie. Omów na podstawie przykładów literackich XVII i VIII wieku. Blaski i cienie sarmatyzmu.
  

Sarmata o sobie, inni o sarmacie. Omów na podstawie przykładów literackich XVII i VIII wieku. Blaski i cienie sarmatyzmu.

Język polski, Oświecenie

Sarmatyzm jest pojęciem złożonym. Określa ono obyczajowość oraz kulturę duchową i umysłową Rzeczypospolitej szlacheckiej od schyłku wieku XVI, aż po czasy rozbioru. Z pojęciem tym kojarzy się również swoisty sposób bycia: rubaszność, bujność obyczaju, a także mentalność polskiej szlachty. Sarmatyzm można również opisywać w kategoriach ideologii szlacheckiej, która sankcjonowała szczególne miejsce stanu szlacheckiego w społecznej strukturze Rzeczypospolitej:

    - rodowód szlachecki uzasadniony przez odwołania do legendarnej Sarmacji; krainy starożytnych Słowian,
    - szlachta spadkobierczynią rycersko-ziemiańskich dziejów Polski i Słowiańszczyzny w ogóle,
    - stopniowo to pojęcie utożsamiało się z polskim szlachcicem, ziemianinem, gospodarzem,
    - Szlachcic, obrońca wiary stał na straży suwerenności Europy (Polska przedmurzem chrześcijaństwa).

Podkreśleniu idei patriotyzmu i jej polskości "służyły":

    - niechęć do cudzoziemszczyzny,
    - tradycjonalizm,
    - gloryfikacja dawnych praw, obyczajów.

Wacław Potocki - jego postawa posiada charakter reformistyczny. Poeta i zarazem szlachecki ideolog broni założeń sarmackiego wzorca społecznego, a krytyka dotyka jego realizacji.

"Transakcja wojny chocimskiej" nawiązuje do wzorów eposu antycznego (przebieg przygotowań i bitwa polsko-turecka), co miało służyć apoteozie męstwa i dzielności polskiego rycerstwa - szlachty, a postać wodza hetmana Jana Karola Chodkiewicza urasta prawie do rangi sarmackiego Marsa.

Wiersz "Pospolite Ruszenie" - dobosz usiłuje bez skutku dobudzić śpiącą szlachtę i zmusić ją do walki.

Wiersz "Zbytki polskie" z gorzką ironią mówi o przepychu w jakim żyje szlachta, gdy tymczasem ojczyzna potrzebuje materialnej pomocy.

Jan Andrzej Morsztyn "Pieśń w obozie pod Żwańcem" hasło "natocz albo nalej" silniej przemawia do szlachty niż głos wodza wzywającego do walki z wrogiem (wojska Jana Kazimierza zostały otoczone przez Kozaków i sprzymierzone oddziały Tatarów).

Jan Chryzostom Pasek "Pamiętniki'' - to wiarygodny dokument mentalności szlacheckiej: osoba fanatycznie przywiązana do swobód politycznych i herbowych przywilejów, pełna niechęci wobec cudzoziemszczyzny i pozasarmackich obyczajów, o płytkiej świadomości religijnej skłonnej do dewocji i zabobonu. Pasek próbuje pominąć zagadnienia stawiające szlachtę w złym świetle. Czasem jednak opisując rozmaite wydarzenia, nieświadomie kreśli obrazy pieniactwa, przemocy czy nawet okrucieństwa (opis sporu: kto zetnie pojmanego oficera).

Podobne tematy

Troska o losy ojczyzny w utworach Kochanowskiego i Skargi

Mimo iż u progu wieku szesnastego ojczyzna nasza...

Kształt miłości romantycznej

Miłość jest jednym z najpopularniejszych motywów...

Żródła: wikipedia.pl, teksty nadesłane

Serwis matura memento.pl jest serwisem społecznościowym, publikuje materiały nadesłane przez internautów i nie odpowiada za treść umieszczanych tekstów oraz komentarzy. Serwis matura memento.pl dokłada wszelkich starań, aby weryfikować nadsyłane materiały oraz dbać o ich zgodność z polskim prawem.
  

Ebooki edukacyjne

Dobre wypracowania
Jak samodzielnie pisać wypracowania i otrzymywać z nich wysokie oceny bez większego wysiłku?

Jak zdać egzamin?
Poznaj metody i sztuczki, aby bezstresowo i zawsze pozytywnie zdać każdy egzamin!

Techniki pamięciowe dla każdego
Jak wykorzystać moc swojego umysłu poprzez efektywne techniki pamięciowe i zapamiętać wszystko czego potrzebujesz?

Szybka nauka języków obcych
Jak szybko i skutecznie uczyć się języków obcych, wykorzystując możliwości własnego umysłu?

Szybka nauka
93 specjalne ćwiczenia, dzięki którym nauka nie będzie sprawiać Ci problemów