Stanisław Wyspiański

Język polski, Młoda Polska

Stanisław Wyspiański (ur. 15 stycznia 1869 w Krakowie, zm. 28 listopada 1907 tamże) - polski dramaturg, poeta, malarz, grafik i architekt.

Urodził się w rodzinie rzeźbiarza Franciszka Wyspiańskiego i Marii z Rogowskich. Matka zmarła kiedy Wyspiański miał siedem lat, a ponieważ ojciec nie potrafił sprawować nad nim odpowiedniej opieki, od 1880 roku wychowywał się u bezdzietnych wujostwa Kazimierza i Joanny (Janiny) Stankiewiczów, traktowany jak ich własne dziecko. Stankiewiczowie należeli do wyższej warstwy mieszczaństwa, a ich dom uchodził za wysoce kulturalny. Bywał u nich między innymi Jan Matejko.

Artysta żył w latach 1869-1907, a jego postać związana była z Krakowem. Studiował w Szkole Sztuk Pięknych i na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był kierownikiem graficznym krakowskiego "Życia". Oprócz malarstwa interesowały go inne dziedziny plastyki: grafika, sztuka witrażowa, polichromia oraz scenografia i kostiumologia teatralna. Wyspiański był zwolennikiem historycznego malarstwa Jana Matejki. W obrazach ulubionymi tematami były portrety ("Portret Lucjana Rydla", "Studium dziewczynki", "Autoportret"), mitologia ("Jutrzenka"), Biblia ("Madonna z dzieciątkiem"), wieś ("Chochoły"), macierzyństwo ("Śpiący Staś"), pejzaż ("Widoki na Kopiec Kościuszki"), a także szkice do książek. Ujawnia się tu styl secesyjny (dekoracyjna, kapryśna linia) oraz impresjonistyczny. W literaturze Wyspiański stał się największym obok romantyków twórcą dramatów. Był pierwszym inscenizatorem "Dziadów". Zadebiutował "Warszawianką", a kolejnymi utworami były "Lelewel", "Noc listopadowa", "Bolesław Śmiały", "Wesele", "Akropolis", "Wyzwolenie". Określano go mianem "czwartego wieszcza".

Dramaty Wyspiańskiego

  • Meleager 1899, wyst. 1908
  • Protesilas i Laodamia 1899, wyst. 1903
  • Warszawianka ,wyd i wyst. 1898
  • Klątwa 1899, wyst. 1909
  • Wesele wyd. i wyst. 1901
  • Wyzwolenie wyd. i wyst. 1903
  • Legion 1900, wyst. 1911
  • Bolesław Śmiały wyd. i wyst. 1903
  • Noc Listopadowa 1904, wyst. 1908
  • Skałka 1907
  • Zygmunt August 1907 nieukończony, wyd. zupełnie 1930, wyst. 1932
  • Akropolis 1904, wyst. 1926
  • Powrót Odysa 1907, wyst. 1917

Podobne tematy

"Lalka" - "Ludzie bezdomni" - różne sposoby narracji.

Prus wprowadził dwóch narratorów. Pierwszy prowadzi...

Różne wizje powstania styczniowego w literaturze.

Klęska powstania styczniowego była tragedią...

Miłość jako naczelny temat utworów Andrzeja Morsztyna

Jan Andrzej Morsztyn najchętniej pisał o miłości....

Średniowieczne nawiązania w literaturze późniejszych epok.

Współczesna poezja - np. Stanisław Grochowiak. Poetę...

Żródła: wikipedia.pl, teksty nadesłane

Serwis matura memento.pl jest serwisem społecznościowym, publikuje materiały nadesłane przez internautów i nie odpowiada za treść umieszczanych tekstów oraz komentarzy. Serwis matura memento.pl dokłada wszelkich starań, aby weryfikować nadsyłane materiały oraz dbać o ich zgodność z polskim prawem.
  

Ebooki edukacyjne

Dobre wypracowania
Jak samodzielnie pisać wypracowania i otrzymywać z nich wysokie oceny bez większego wysiłku?

Jak zdać egzamin?
Poznaj metody i sztuczki, aby bezstresowo i zawsze pozytywnie zdać każdy egzamin!

Techniki pamięciowe dla każdego
Jak wykorzystać moc swojego umysłu poprzez efektywne techniki pamięciowe i zapamiętać wszystko czego potrzebujesz?

Szybka nauka języków obcych
Jak szybko i skutecznie uczyć się języków obcych, wykorzystując możliwości własnego umysłu?

Szybka nauka
93 specjalne ćwiczenia, dzięki którym nauka nie będzie sprawiać Ci problemów