Typy dramatów młodopolskich

Język polski, Młoda Polska

Istniały dwa zasadnicze typy dramatów - naturalistyczny i symboliczny oraz dodatkowo ekspresjonistyczny.

Dramat naturalistyczny

Przykładem jest  "Moralność pani Dulskiej" - "Tragikomedia kołtuńska". Tytułowa postać, właścicielka kamienicy zmierza do uznania społecznego, ale nie przestrzega zasad moralnych, prawdy, miłosierdzia. Wypowiada lokal kobiecie, która próbowała popełnić samobójstwo po zdradzie męża, gdyż pod kamienicę przyjechało pogotowie. Wyraża się wówczas: "Ja zawsze tak żyłam, aby nikt nie mógł powiedzieć, że byłam powodem skandalu". Dulska terroryzuje otoczenie, napędza domowników do pracy. Jest obłudną, wyrachowaną i wzbudzającą odrazę egoistką. Na co dzień używa języka trywialnego, pełnego agresji, natomiast do gości mówi wykwitnie. Uważa, iż "na to mamy cztery ściany i sufit, aby brudy swoje prać w domu i aby nikt o nich nie wiedział". Jej syn, Zbyszek romansuje ze służącą, Hanką. Juliasiewiczowa proponuje, by Dulska zwolniła służącą. Matka uważa jednak, że lepiej będzie jak syn "wyszumi" się w domu. Hanka zachodzi w ciążę i Zbyszko postanawia małżeństwo. Dulska nie chce doprowadzić do mezaliansu, który poniżyłby jej dom w oczach znajomych. Zbyszek, przekonany przez Juliasiewiczową o tym w jak trudnej sytuacji pod względem materialnym i towarzyskim znalazłby się po ślubie, rezygnuje ze swego planu. Hanka z Tadrachową ustalają odszkodowanie. Po ich odejściu Dulska mówi: "Będzie znów można zacząć żyć po bożemu". Biernym, milczącym i zdominowanym przez żonę jest Felicjan. Odsuwa się od spraw rodzinnych, wypowiada jedno zdanie: "A niech was wszyscy diabli". Świadczy ono o krótkim, momentalnie wygasającym buncie.

Gabriela Zapolska wprowadziła pojęcie dulszczyzny, kołtunerii, czyli obłudy mieszczanina, filistra. Postawę charakteryzuje niewykształcenie, moralność wśród obcych, materializm. Obłuda Dulskiej polega na zabiciu uczucia i godności.

Dramat naturalistyczny cechuje obecność idei walki o byt i eliminowania jednostek słabszych, choć prezentujących wyższe wartości moralne. Teoria naturalistyczna mówi, że to co ułomne fizycznie, jest inne psychicznie.

Ukazywane są postaci zmierzające do uznania społecznego, ale nie respektujące miłosierdzia, prawdy.
Utwór odznacza się realizmem, konkretyzacją akcji, czasu i środowiska oraz dokładnym opisem wnętrz i kostiumów. Istnieje prawdopodobieństwo zachowań bohaterów i zindywidualizowanie ich języka.

Dramat symboliczny

Przykładem jest "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego. Wyspiański zachowuje starożytną zasadę trzech jedności - miejsca, czasu, akcji. W jednej scenie nie ma więcej niż trzech postaci.

Dramat posiada dwa wątki społeczno-obyczajowy związany z osobami rzeczywistymi oraz fantastyczno-symboliczny - z osobami dramatu, zjawami. Występują także symboliczne sceny - "chocholi taniec" i przedmioty - "złoty róg", "czapka z piór". W akcie III następuje połączenie fantastyki z realizmem.

Dramat cechuje synkretyzm - synteza sztuk. Pojawia się muzyka i tańce weselne oraz elementy plastyczne, obrazy Matejki - Stańczyk, Wernyhora - wiszące nad biurkiem Gospodarza.

Istnieją elementy ludowe: obrzęd weselny, oczepiny, wizerunki Matki Boskiej, gwara, przysłowia ludowe - Gospodarz mówi "A bo chłop i ma coś z Piasta, chłop potęgą jest i basta".

Dramat powstał w kilku konwencjach: akt I - komediowa, satyryczna, szopkowa (zmęczeni weselnicy zjawiają się w izbie przytanecznej, wymieniają kilka zdań, po czym zjawiają się następne postaci), akt II i III - symboliczna, wizyjna.

Podobne tematy

Bohaterowie eposu homeryckiego

Epos - inaczej epopeja, jeden z głównych i...

Mickiewiczowskie widzenie natury w Panu Tadeuszu.

"Pan Tadeusz" jest poematem epickim, dominują w nim...

Twórczość powieściowa Kraszewskiego. Problem krzywdy społecznej w "Ułanie".

Najbardziej zasłużonym dla rozwoju naszej kultury i...

Żródła: wikipedia.pl, teksty nadesłane

Serwis matura memento.pl jest serwisem społecznościowym, publikuje materiały nadesłane przez internautów i nie odpowiada za treść umieszczanych tekstów oraz komentarzy. Serwis matura memento.pl dokłada wszelkich starań, aby weryfikować nadsyłane materiały oraz dbać o ich zgodność z polskim prawem.
  

Ebooki edukacyjne

Dobre wypracowania
Jak samodzielnie pisać wypracowania i otrzymywać z nich wysokie oceny bez większego wysiłku?

Jak zdać egzamin?
Poznaj metody i sztuczki, aby bezstresowo i zawsze pozytywnie zdać każdy egzamin!

Techniki pamięciowe dla każdego
Jak wykorzystać moc swojego umysłu poprzez efektywne techniki pamięciowe i zapamiętać wszystko czego potrzebujesz?

Szybka nauka języków obcych
Jak szybko i skutecznie uczyć się języków obcych, wykorzystując możliwości własnego umysłu?

Szybka nauka
93 specjalne ćwiczenia, dzięki którym nauka nie będzie sprawiać Ci problemów