Wyjaśnienie niektórych pojęć.

Dualizm - dwoistość, istnienie obok siebie dwóch odrębnych zjawisk, nurtów, pierwiastków, zasad działania lub poznania; w filozofii pogląd zakładający istnienie w rzeczywistości 2 odrębnych i niezależnych od siebie pierwiastków np. materii i ducha, ciała i duszy.

Teocentryzm (z gr. theos - bóg) - pogląd uznający boga za najwyższą wartość; czyni go ośrodkiem dążeń człowieka i społeczeństwa, dyktował ujmowanie różnych zjawisk świata jako znaków Stwórcy; w znakach tych dopatrywano się głębszych, ukrytych treści; podstawa światopoglądu religijnego.

Augustynizm - kierunek filozoficzno - teologiczny nawiązujący do św. Augustyna (354 - 430); człowiek to istota filozofująca, która rozważa swą obecność w świecie i czasie i niejasne miejsce na granicy bytów między aniołami a zwierzętami; umiejscowienie człowieka między bytami niższymi i wyższymi prowadzi do rozdarcia wewnętrznego, nieustającego konfliktu między cielesnością a duchowością; oficjalna filozofia katolicka przed tomizmem.

Tomizm - kierunek filozoficzny stworzony przez św. Tomasza z Akwinu, który przystosował dla potrzeb teologicznych filozofię Arystotelesa; filozofia, kładąca nacisk na problemy etyki; człowiek właściwie pojmujący swe przeznaczenie musi starać się wznieść wyżej, walcząc z pokusami upadku; człowiek, kierowany cnotą , może istnieć społecznie, ponieważ jest zdolny do przestrzegania prawa i sprawiedliwości zapewniających każdemu właściwe mu przywileje; naruszenie układu stanów społecznych uznawano za grzech przeciw prawom boskim. W 1879 uznany za oficjalną doktrynę kościoła katolickiego.

Franciszkanizm - kierunek filozoficzny stworzony przez św. Franciszka z Asyżu (1182 - 1226); wielki ruch odnowy moralnej w świecie pełnym okrucieństwa; program wiary radosnej, prostej, płynącej z wszechogarniającej miłości do świata i stworzenia, miłości poddanej ewangelicznym nakazom miłosierdzia, ubóstwa i braterstwa.

Scholastyka ( z gr. scholastikos - szkolny) -metoda naukowa polegająca na rozumowym dowodzeniu i logicznym uzasadnieniu wcześniej ujętych twierdzeń; dominacja problematyki religijnej i ustalona metoda rozważań filozoficznych; wypracowała na swój użytek określone metody dowodzenia apriorycznie, czyli z góry przyjętych twierdzeń religijnych, prawd objawionych w podstawowym przekazie, czyli w Biblii; reguły i normy poprawnego myślenia przejęła z "Logiki" Arystotelesa; wybitnymi przedstawicielami tej epoki byli Albert Wielki (XII/XIII w. ) i jego uczeń św. Tomasz z Akwinu (1225 - 1274).

Uniwersalizm - całokształt postaw i poglądów uznających zasadę dominacji całości nad częściami; przeciwieństwo indywidualizmu. Uniwersalizm średniowieczny - rozpowszechnione w całej Europie te same wzorce kulturowe, bazujące na wpływie chrześcijaństwa. Przejawiał się także w, że Europa stanowiła całość pod względem religijnym (chrześcijaństwo), ustrojowym (feudalizm), głoszonych wzorców zachowań i postaw moralnych (doskonały rycerz, władca, asceta).